SCIENCE AND SOCIETY

  WHERE WATER FLOWS, EQUALITY GROWS Nikunja Bihari Sahu               'Water, water everywhere, not a drop to drink', writes Samuel Coleridge in his 'Rime of the Ancient Mariners' as the ship of the ancient mariner sailed from the land of mist and snow and treaded into the calm, uncharted waters of the equators haunted by an evil spirit. He tried to describe a situation where enough water abounds the surroundings, but unfit to produce any tangible human benefit.  However, this mystical scenario  is fast going to be a reality now!     Although our Earth is called the Water planet, the stock of fresh water on Earth fit for human consumption is very much limited. This is due to the fact that around 97% of water on Earth is located in seas and oceans which is salty and not suitable for human use. The remaining 2.5% is fresh water out of which a major portion, (around 68%) is located in ice caps an...

                                                ଜଳ ଗ୍ରହରେ ଜଳ ସଙ୍କଟ ନିକୁଞ୍ଜ ବିହାରୀ ସାହୁ          ପ୍ରତି ବର୍ଷ ମାର୍ଚ୍ଚ 22 ତାରିଖକୁ ‘ବିଶ୍ୱ ଜଳ ଦିବସ’ ରୂପେ ପାଳନ କରାଯାଏ । ଏ ବର୍ଷ ବିଶ୍ୱ ଜଳ ଦିବସ ଅଭିଯାନର ଶୀର୍ଷକ  ହେଉଛି 'ଜଳ ଏବଂ ଲୈଙ୍ଗିକ ସମାନତା: ଯେଉଁଠାରେ ଜଳ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ, ସେଠାରେ ସମାନତା ବୃଦ୍ଧି ପାଏ'। ଏହା ଜଳ ପରିଚାଳନାରେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା,  ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସେମାନଙ୍କର ସମାନ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ଏବଂ ଜଳ ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର ସୁରକ୍ଷିତ ଭାଗିଦାରୀର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ରେଖାଙ୍କିତ କରେ। ଏବେ ବିଶ୍ୱରେ, 100 କୋଟିରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ମହିଳା (ଯାହା ସମସ୍ତ ମହିଳାଙ୍କର ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶରୁ ଅଧିକ) ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବରେ ପରିଚାଳିତ ପାନୀୟ ଜଳ ସେବାର ସୁବିଧାରୁ ବଞ୍ଚିତ । ଏକ ଆକଳନ ଅନୁଯାୟୀ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ 20.5 କୋଟି ମହିଳା ଅନୁନ୍ନତ ଜଳଉତ୍ସ କିମ୍ବା ଭୂପୃଷ୍ଠରେ ପ୍ରବାହିତ ଅପରିଷ୍କାର ଜଳରୁ ପାଣି ପିଅନ୍ତି। ପ୍ରାୟ 38 କୋଟି ମହିଳା ଏବଂ ବାଳିକା (ଯାହା ବିଶ୍ୱର ମୋଟ ମହିଳା ଜନସଂଖ୍ୟାର 9%) ଗୁରୁତର ଜଳ ଜନିତ ଚାପ ବା ସମସ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ଜୀବନ ଧ...

                                                              ଛିଦ୍ର ବନ୍ଦ କରନ୍ତୁ ନିକୁଞ୍ଜ  ବିହାରୀ ସାହୁ     ମୁନା ସେଦିନ ବାପାଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ବିଜ୍ଞାନ କେନ୍ଦ୍ର ବୁଲି ଯାଇଥାଏ I ସେ ‘ଗଣିତ’ ଗ୍ୟାଲେରିରେ ବୁଲୁ ବୁଲୁ ଗୋଟିଏ ପ୍ରଦର୍ଶନ ପାଖରେ ଅଟକି ଗଲା I ପ୍ରଦର୍ଶନଟିର ଶୀର୍ଷକରେ  ଲେଖାଥିଲା ‘ଛିଦ୍ର ବନ୍ଦ କରନ୍ତୁ’ I  ସେହି ପ୍ରଦର୍ଶନରେ ଏକ ଭୂଲମ୍ବ ବୋର୍ଡ ସ୍ଥାନିତ ଥାଏ I  ବୋର୍ଡରେ ତିନୋଟି ଅଲଗା ଅଲଗା ଆକୄତିର ଛିଦ୍ର ଥାଏ I ଛିଦ୍ର ଗୁଡିକର ଆକୄତି ଥିଲା: ବର୍ଗାକୄତି , ତ୍ରିଭୁଜାକୄତି ଓ ଯୁକ୍ତ ଚିହ୍ନ ସଦୄଶ I ପ୍ରଦର୍ଶନରେ ଗୋଟିଏ କାଠଖଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ଦିଆ ଯାଇଥାଏ I      ମୁନା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ବାପାଙ୍କୁ ପଚାରିଲା, ‘ବାପା, ଏ ପ୍ରଦର୍ଶନରେ ଏତେଗୁଡିଏ ଛିଦ୍ର କରା ଯାଇଛି କାହିଁକି? ଛିଦ୍ରଗୁଡିକର ଆକାର ପୁଣି ଅଲଗା ଅଲଗା ହୋଇଛି କାହିଁକି? ପାଖରେ ଏକ କାଠଖଣ୍ଡ ପ୍ରଦତ୍ତ ଅଛି କାହିଁକି? ପ୍ରଦର୍ଶନରେ ପୁଣି ଛିଦ୍ର ବନ୍ଦ କରନ୍ତୁ ଲେଖା ଯାଇଛି କାହିଁକି?‘  ବାପା କହିଲେ, ‘ତୁ ଏତେ ଗୁଡାଏ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିଲୁ, ବୁଝାଇ କହୁଛି ଶୁଣ I ଏଠାରେ କି...